Moduł 13 — Test uwagi słuchowej — interpretacja krzywych

Przypomnijmy, że podczas omawiania badania audio-psycho-fonologicznego mówiliśmy o teście uwagi słuchowej jako o najważniejszej próbie pozwalającej postawić dobrą diagnozę słuchania. Mówiliśmy także o innych testach psychologicznych — teście drzewa, teście domu, teście lateralizacji, teście motoryki. O ile Moduł 12 opisywał technikę przeprowadzania (jak wykonać test), o tyle ten moduł poświęcony jest klinicznej interpretacji uzyskanych krzywych (jak je odczytywać i rozumieć).

Test uwagi słuchowej nie jest biometrią — jest próbą całościową. Jest to dobra ocena, której dokonujemy w odniesieniu do dynamiki słuchowej, oraz podejście do podmiotu, do którego musimy dodać wszystko, co zostało uzupełnione podczas konsultacji przez inne testy psychologiczne. Jest to doskonałe uzupełnienie obserwacji klinicznej i jako takie jest próbą jak wiele innych, ze swoimi ograniczeniami. Za pomocą testu uwagi słuchowej oceniamy, jak podmiot słucha samego siebie i jak słucha innych.

W praktyce dokonujemy oceny za pomocą słuchawek odpowiedzi powietrznej osoby (jak słucha na poziomie powietrznym) oraz tego, jak słucha na poziomie kostnym. Oceniamy także błędy spacjalizacji — odpowiedzi, które jednostka udziela wbrew uchu, którym odbiera informację. Mierzona jest również selektywność (poziom dyskryminacji dźwiękowej) oraz lateralizacja słuchowa. Za pomocą tych parametrów — krzywa powietrzna, krzywa kostna, błędy spacjalizacji, selektywność, lateralizacja słuchowa — opracowujemy wykresy i krzywe, które dostarczą nam wielu informacji o stanie słuchowym i dynamice słuchowej danej osoby.

Krzywa idealna

Wychodzimy od krzywej idealnej, na której widzimy obie krzywe — krzywą powietrzną i krzywą kostną. Krzywa powietrzna przedstawiona jest na niebiesko, a krzywa kostna na czerwono. Krzywa idealna wykazuje wznoszący się przebieg od tonów niskich ku wysokim, od lewej do prawej — schemat ucha bez problemów, które przejawia równowagę między ciałem, umysłem a duszą.

Dobre słyszenie, dobre słuchanie, zakłada, że uszy stymulują mózg bodźcami sensorycznymi w znacznym stopniu, tak jak czyni to generator energii. Mózg może łatwo przetwarzać informację, zapewniając optymalną uwagę, kreatywność i aktywność umysłową. Uszy utrzymują idealną postawę słuchania — budują pionowość w ciele. Istnieje dobre poczucie równowagi i dobra koordynacja. Ta idealna postawa integracji fizycznej pozwala nam panować nad własnym ciałem i czynić z niego instrument do mówienia, śpiewania czy komunikowania się. Każda częstotliwość jest postrzegana, każdy dźwięk nieco różny od poprzedniego i następnego. To właśnie nadaje uchu jakość pozwalającą postrzegać muzykę, śpiew czy naukę języków. Podobnie ucho może ignorować dźwięki otoczenia, aby skupić się na tym, czego naprawdę chce słuchać.

Krzywa powietrzna

Krzywa powietrzna mierzy nam odpowiedź ucha środkowego i jego przystosowanie do świata zewnętrznego. Przypomnijmy, że krzywa ta opracowywana jest między 125 a 8 000 Hz. Krzywa ta powinna być dominująca w odniesieniu do zdolności słuchowej. Jeśli nie ma żadnego problemu organicznego, ukazuje ona sposób, w jaki funkcjonują mięśnie młoteczka i strzemiączka. Daje nam kryterium integracji społecznej, wskazując, jak podmiot się integruje i jak pokazuje się w świecie. Odzwierciedla nam także błonę bębenkową i kontrolę tego, co mówimy, a jednocześnie odzwierciedla nam skórę — tę barierę między zewnętrzem a wnętrzem.

Krzywa kostna

Jeśli spojrzymy na krzywą kostną — wynikającą z analizy między 250 Hz a 4 000 Hz — otrzymujemy krzywą czerwoną. Mierzy nam ona odpowiedź ucha wewnętrznego. To znaczy, że mówi o życiu wewnętrznym i wewnętrznej wibracji podmiotu, o tym, co w nim rezonuje — jego rezonansie, jego relacji z samym sobą. Ukazuje nam wewnętrzne słyszenie podmiotu. Świat wewnętrzny, zarówno emocjonalny, jak i fizyczny, daje nam istotną jasność co do potencjału, pragnień i motywacji, jakie podmiot posiada. To jest przewodnictwo kostne. Słuchanie kostne jest tym, które zapewnia nam kontrolę głosu oraz tego, co postrzegamy wewnętrznie. Jednocześnie odzwierciedla nam konflikty wewnętrzne i to, jak wpływają na nasze zdrowie, oraz daje nam wyraz somatyzacji, których jednostka może dokonywać.

Ucho prawe i ucho lewe

W tomatisowskiej siatce odczytu ucho prawe daje nam obraz relacji, jaką podmiot ma ze światem. Reprezentuje dynamikę obecną oraz dynamikę życia przyszłego. Daje nam informację o relacji, jaką ma w teraźniejszości z matką, ale reprezentuje przede wszystkim ojca. Jest to otwarcie na życie społeczne, spotkanie z drugim człowiekiem, i jest głównym odbiorcą słów. Nadaje nazwę i sens rzeczom. Jeśli istnieje nadmiar słuchania lub postrzegania uchem prawym, podmiot może mieć ucieczkę od siebie, ucieczkę ku przyszłości.

Ucho lewe prowadzi nas ku przeszłości; ujawnia dynamikę relacyjną z matką, życie emocjonalne podmiotu, jego uczuciowość oraz konflikty, jakie mógł mieć. Relacja z ojcem w przeszłości jest tam również dostrzegalna. Jeśli istnieje przewaga ucha lewego, nastąpi wycofanie się z teraźniejszości — podmiot ma skłonność do życia z przeszłości, bez kontaktu z teraźniejszością ani z przyszłością.

Spacjalizacja

Błędy spacjalizacji ujawnią się, gdy podmiot odpowie błędnie na dźwięki prezentowane do jednego ucha — to znaczy, że jeśli prezentujemy informację przez ucho prawe, podmiot postrzeże ją w uchu lewym. Da nam to informację o zdolności lokalizacji czasoprzestrzennej, jaką podmiot posiada. Jednocześnie powie nam o łatwości lub trudności, jaką ma w utrzymaniu słuchania. Im więcej błędów spacjalizacji, tym więcej trudności będzie miał podmiot ze skupieniem się na słuchaniu — zwłaszcza gdy panuje hałaśliwe otoczenie. Mała liczba błędów spacjalizacji da nam dobrą pewność w słuchaniu i w kontroli głosu.

Selektywność

Selektywność powie nam o zdolności analitycznej, o możliwości rozpoznawania przez podmiot różnicowania tonalnego, o pragnieniu i niechęci do słuchania oraz o postawie przystosowania do środowiska akustycznego, jaką będzie przyjmował. Przy selektywności zamkniętej trudno będzie słuchać. Podmiot chce słuchać, ale nie może — to mu uniemożliwia. Trudno mu rozróżniać dźwięki, a jego przystosowanie do tego słuchania będzie bardzo męczące, aż do momentu, w którym podmiot prawdopodobnie się odłączy. Jest to także parametr bardzo emocjonalny: wywołuje on negatywne nastawienie do analizowania dźwięków, gdy podmiot jest bardziej przeciążony, bardziej zmęczony lub bardziej zestresowany niż zwykle.

Lateralizacja słuchowa

W teście będziemy badać, które ucho jest dominujące, aby zobaczyć, jaką ocenę psychosensoryczną podmiot ma odnośnie swojej słuchowej autoregulacji. Którym uchem reguluje się wokalnie? Jest to ucho, którym będzie słuchał swojego języka i swojej własnej mowy. Jednocześnie poinformuje nas to o stopniu osadzenia i akceptacji podmiotu w relacji ze światem, który go otacza. W terapii Tomatisa będziemy zawsze starać się uzyskać, aby osoba regulowała się sama uchem prawym — z powodu czysto ekonomicznego i neurologicznej autoregulacji, ponieważ jest to szybsze, skuteczniejsze i bardziej automatyczne.

Jak analizować test

Ważne jest, aby analizować test w zależności od zapotrzebowania pacjenta. Gdy przeprowadzamy konsultację, będziemy mieli powód, dla którego ta osoba przychodzi. Test jest analizowany według kilku wymiarów: organicznego i cielesnego, emocjonalnego, psychologicznego, muzycznego i wokalnego, energetycznego, językowego i duchowego.

Niemal bardzo niewiele osób odpowiada modelowi idealnemu. Zazwyczaj widzi się wiele różnic. Za pomocą całej terapii będziemy starać się, aby uszy, gdy osoba kończy terapię, były bliższe słuchaniu idealnemu — krzywa powietrzna powyżej, słuchanie kostne poniżej, przebiegi równoległe i symetryczne. Wskaże to już, że osoba lepiej się słyszy ze sobą i ze światem.

Interpretacja ogólna

Pierwszą rzeczą, którą musimy zobaczyć, jest to, czy istnieje harmonia między przebiegami. Gdy widzimy je uporządkowane, jest to już dobra informacja. Musimy zobaczyć ciągłość krzywych (czy wznoszą się od lewej do prawej), równoległość między obojgiem uszu oraz czy krzywa jest wznosząca. Automatycznie zliczana jest liczba błędów spacjalizacji. Im więcej ich jest, tym bardziej będziemy wiedzieć, że ta osoba ma trudności z postrzeganiem informacji. Parametr selektywności — otwarta lub zamknięta — także daje nam wiele informacji. Należy zbadać, dlaczego selektywność się zamknęła, w którym momencie, i czy był jakiś znaczący moment zamknięcia.

Zazwyczaj osoby zamykają ucho jako sposób na ochronę samych siebie przed otaczającym światem zbyt agresywnym. Ponieważ informacja, od ucha zewnętrznego ku mózgowi, przechodzi przez liczne strefy — rdzeń, układ wzgórzowy, jądra — aż dotrze do kory. Czasami ta informacja nie dociera lub dociera słaba; słyszy się ją, ale czasami się jej nie słucha; gdy się jej słucha, czasami się jej nie rozumie; gdy się ją rozumie, czasami nie można jej zintegrować; gdy się jej nie integruje, czasami nie można jej zapamiętać. Jest to całość tak złożona, że jeśli nie jest płynna i stała, słuchanie nie nastąpi.

Odpowiedniości somatyczne krzywej kostnej (tomatisowska siatka odczytu)

Za pomocą krzywej kostnej możemy zobaczyć, jaki jest stan kręgosłupa, somatyzacje tej osoby oraz jej postawę. Analizując częstotliwość po częstotliwości, widzimy, że metamery ciała ludzkiego odzwierciedlają się w profilu słuchania poprzez częstotliwości. Te odpowiedniości stanowią symboliczną siatkę odczytu właściwą podejściu tomatisowskiemu — nie przedstawiają one korelacji anatomicznych potwierdzonych obrazowaniem medycznym, lecz punkty odniesienia kliniczne przydatne do całościowej interpretacji testu:

250 Hz: miednica, kość krzyżowa, narządy płciowe.
500 Hz: biodra, lędźwiowy 3.
750 Hz: odcinek lędźwiowy, piersiowy 8, wątroba, jelito.
1 000 Hz: żołądek, splot słoneczny (strefa bardzo wrażliwa na zaburzenia emocjonalne).
1 500 Hz: płuco, serce, piersiowy 4.
2 000 Hz: strefa oddechowa, szyjny 7 (parametr bardzo ważny, ponieważ cała nasza mowa przechodzi przez strefę oddechową).
3 000 Hz: krtań, szyjne 2 do 6.
4 000 Hz i powyżej: potylica i czaszka (aż do 16 000–20 000 Hz).

W tej tomatisowskiej reprezentacji istota ludzka jest ujmowana jako antena wibracyjna: tony niskie rezonują w niskich częściach ciała, tony wysokie w okolicy czaszkowej. Ten obraz — psychoakustyczny, a nie anatomiczny — strukturyzuje odczyt trzech stref testu:

Strefa 1 (tony niskie, 0–1 000 Hz): przedsionek, obraz ciała — jak osoba żyje na poziomie cielesnym.
Strefa 2 (tony średnie, 1 000–3 000 Hz): ślimak i język — doładowanie ekologiczne.
Strefa 3 (tony wysokie, 3 000–8 000 Hz): ślimak i doładowanie korowe.

Percepcja muzyczna i strefy słuchania

Jeśli chodzi o percepcję muzyczną, strefa 1 (przedsionkowa) ma związek z zamiłowaniem do muzyki. Gdy przedsionek jest bardzo rozregulowany, osoba ma słabe odczucie muzyki. Pragnienie muzyki jest czymś wrodzonym u istoty ludzkiej — nie możemy żyć bez muzyki. Strefa 2 mówi nam o melodii i intonacji. Jeśli nie wychwytujemy dobrze w tej strefie, będziemy mieli trudności z podążaniem za melodią i z poprawnym odtwarzaniem intonacji. Strefa 3 da nam barwę muzyczną i umożliwi dobrą jakość odtwarzania — to harmoniczne nadają jakość temu, czego słuchamy.

Strefa 1 informuje o schemacie ciała i odniesieniu czasoprzestrzennym: nie o zręczności motorycznej we właściwym sensie, lecz o stosunku do czasu i przestrzeni, o spokoju lub impulsywności podmiotu. Będziemy także mówić o rytmie — bardzo ważnym w momencie nauki czytania, pisania, muzyki. Strefa 2 pozwala zobaczyć parametry związane z językiem, prawem, regułami, normami, rozumieniem werbalnym, czytaniem, komunikacją, zdolnością poprawnego wyrażania się, bogactwem słownictwa, zapamiętywaniem, analizą matematyczną. Strefa 3 mówi nam o strefie energii, zdolności energetycznej postrzegania samego siebie i samodoładowywania się — ośrodkach zainteresowań, pragnieniach najgłębszych, najwznioślejszych. To pragnienie skupienia się, wejścia we wspólnotę z samym sobą lub z Bogiem. Poprzez część duchową, kreatywność, wyobraźnię, bogactwo, ekspresję.

Uzupełnienie — Pogłębiona siatka interpretacji

Stosunek krzywa powietrzna / krzywa kostna — znaczenie

Krzywa powietrzna (KP)	Krzywa kostna (KK)
Przystosowanie do świata zewnętrznego	Życie wewnętrzne i wnętrze podmiotu
Kryterium integracji społecznej	Relacja z samym sobą
„Tak jak się pokazujemy, tak się dajemy widzieć »	Pragnienie, głęboka motywacja
Odsyła do błony bębenkowej (skóra, granica wnętrze/zewnętrze)	Wyraz somatyzacji
Życie społeczne, wysiłki przystosowawcze	Kręgosłup, pozycja głowy
Aktywność ucha środkowego	Stan nerwu słuchowego, napięcia wewnętrzne

Ideał: krzywe przylegające do siebie (~10 dB odstępu) z KK nieco powyżej.

Trzy temperamenty według strefy dominującej

Temperament	Strefa dominująca	Charakterystyka
Somatoidalny	Tony niskie (Strefa 1)	Zorientowany na ciało; mało abstrakcyjnej refleksji; aktywny, praktyczny umysł; dyskurs skupiony na własnym jestestwie. Nie mylić z potencjalnym depresyjnym.
Paranoidalny	Tony średnie (Strefa 2)	Logika i reguły dominujące; sztywny racjonalizm; trudny do prowadzenia; nie rozważa zmiany.
Schizoidalny	Tony wysokie (Strefa 3)	Wysokie obciążenie korowe; kreatywny, obdarzony wyobraźnią; wielka wrażliwość intuicyjna; łatwy do wsparcia; wymagający, perfekcjonista.

Ogólny przebieg krzywej:

Przebieg	Interpretacja kliniczna
Bardzo wznosząca (tony wysokie przytłaczające)	Niewystarczające postrzeganie schematu ciała; skłonność do depersonalizacji; program: przywrócić postrzeganie ciała
Zbyt dużo tonów niskich	Trudności z koncentracją; tony niskie maskują język; może wskazywać na stan depresyjny
Płaska	Głos pozbawiony barwy; zmęczenie; brak motywacji. Częste u nastolatków.

Selektywność — tabela częstotliwość → wiek fiksacji

Częstotliwość zamknięcia	Odpowiadający okres
125 Hz	Życie wewnątrzmaciczne, narodziny, aż do 1 roku
250 Hz	1 rok
500 Hz	2 lata
750 Hz	3 lata
1 000 Hz	4 lata
1 500 Hz	5 lat

Przykład kliniczny: dorosły w wieku 28 lat z selektywnością zamkniętą na 1 000 Hz będzie miał pod wpływem stresu reakcje emocjonalne dziecka czteroletniego. To przesunięcie wyjaśnia zachowania czasami niezrozumiałe dla otoczenia.

Selektywność powinna normalnie otworzyć się około 10–11 roku życia. Jej zamknięcie = emocjonalna kurtyna między osobą a światem.

Odczyt według strefy zamknięcia:

Strefa I zamknięta (0–8 000 Hz)	Strefa II zamknięta (1 000–8 000 Hz)	Strefa III zamknięta (3 000–8 000 Hz)
Silna kurtyna emocjonalna; lęk; niedojrzałość; pomieszania; ochrona przed zewnętrzem	Zamknięcie około 4 roku życia; język mało rozwinięty; zahamowanie; pomieszania dźwięków	Brak organizacji myśli; kreatywność niewykorzystana

Piki i mroczki — przejawy według strefy

Istotny punkt odniesienia: pik = nadmiar energii w częstotliwości (wrażliwość połączona z bólem); mroczek = wycofanie inwestycji, niedobór energii (strefa ciała lub zachowania porzucona).

Strefa	Przejaw behawioralny	Przejaw somatyczny
Strefa 1 (125–1 000 Hz)	Pobudzenie; agresywność fizyczna (potrzeba uderzania)	Bóle jelitowe; bóle brzucha; bóle dolnej części pleców
Strefa 2 (1 000–3 000 Hz)	Drażliwość; agresywność werbalna (pik) lub wahanie w języku, głos źle ustawiony (mroczek)	Bóle żołądka; problemy z plecami
Strefa 3 (3 000–8 000 Hz)	Impulsywność afektywna (płacz, drażliwość)	Bóle szyjne; bóle głowy

Notatki psychogramu:

Pik na 1 500 Hz tylko po prawej = płuco, często przejściowy
Pik na 1 500 Hz po prawej i po lewej = podłoże alergiczne lub trwały element psychologiczny
Pik na 2 000 Hz = agresywność; jeśli KP powyżej KK = podmiot nie zdaje sobie z tego sprawy
KK powyżej KP = nadwrażliwość sensoryczna — normalna w wieku 4 lat, powinna się odwrócić około 5–6 roku życia

Konfiguracje KP/KK i ich znaczenie:

Konfiguracja	Interpretacja
KP harmonijna	Ukojenie w relacji ze światem zewnętrznym
KK harmonijna	Ukojenie wewnętrzne
KP + KK dysharmonijne	Napięcia rzeczywiste i wyrażane na co dzień (zsomatyzowane, afektywne)
KK dysharmonijna sama	Napięcia wewnętrzne niewyrażone (spokój na zewnątrz, napięcie wewnątrz)
Duży spadek KP i KK w Strefie 2	Wielki stres emocjonalny
KK powyżej KP	Nadwrażliwość sensoryczna; ucho nadmiernie aktywowane

Symbolika obojga uszu

Ucho lewe (UL)	Ucho prawe (UP)
Uczuciowość, przywiązanie do przeszłości	Dynamika aktywna, otwarcie na przyszłość
Przywiązanie do matki, osadzenie w ziemi	Poszukiwanie figury ojcowskiej, projekcja
Poszukiwanie Matki stwórczej (Strefa 3 UL)	Intuicja Stwórcy (Strefa 3 UP)
Jeśli ucieczka po lewej: ucieczka od życia uczuciowego	Jeśli UP wzięte w nawias: wycofanie inwestycji relacyjnej i codziennej

Odpowiedniości częstotliwości–ciało (przewodnictwo kostne) — tabela pełna

  Hz      Szkielet                          Narządy
 ────────────────────────────────────────────────────────────
  125     Miednica, lędźwiowo-krzyżowe, biodra   Seksualność, narządy płciowe, okrężnica
  250     Połączenie miednica-lędźwie, kolana    Okrężnica, jelito grube
  500     Połączenie lędźwie-piersiowe L2-L3     Jelito cienkie
  750     Piersiowe D8, lędźwiowe                Wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka
  1000    Piersiowy D6, palec wskazujący         Przepona, splot słoneczny, żołądek
  1200    —                                      Serce
  1500    Piersiowy D4, palec środkowy           Oddychanie, nos, płuca
  2000    Strefa szyjno-potyliczna, łopatki      Strefy oddechowe
  3000    Łopatki, palec mały                    Nosogardło, krtań
  4000    Szyjne                                 —
  6000-8k Czaszka (C1)                           Górna strefa czaszki

Mnemotechnika: tony wysokie = szyjne; tony niskie = miednica. Kręgosłup jest wibrującym mostem krtań–miednica.

Symboliczny odczyt trzech stref

	Strefa 1 (125–1 000 Hz)	Strefa 2 (1 000–3 000 Hz)	Strefa 3 (3 000–8 000 Hz)
Psychologiczna	Działanie, impulsy, pęd życiowy, matka żywicielka	Komunikacja werbalna, język, obraz ojcowski	Idealizacja, motywacja, intuicja
Symboliczna	Ciało, świat materialny; czerwony/pomarańczowy/brązowy; To; Syn	Prawo, reguła, słowo, duch; Ojciec; Ja; żółty/zielony	Światło, dusza, ideał; Nad-Ja; indygo/fioletowy
Uczenie się	Historia, geografia, grafia, prace praktyczne	Pisanie, algebra, strukturyzacja, płynność języka	Obfitość idei, umysł syntetyczny

🎯 Quiz — Moduł 13: Interpretacja Krzywych

⚠️ Zalicz ten quiz przed kontynuowaniem.

P1. Który temperament odpowiada dominacji tonów niskich (Strefa 1)?

A) Schizoidalny
B) Paranoidalny
C) Somatoidalny
D) Melancholijny

P2. Selektywność zamknięta na 500 Hz odpowiada jakiemu wiekowi fiksacji?

P3. Co oznacza pik w Strefie 2 na KK?

P4. P/F — KK dysharmonijna z KP harmonijną wskazuje, że podmiot jest napięty na zewnątrz.

P5. Na jakiej częstotliwości znajduje się funkcjonalne połączenie przedsionek/ślimak?

✅ Odpowiedzi

1. C) Somatoidalny — zorientowany na ciało, praktyczny umysł, doładowuje się tonami niskimi. Nie mylić ze stanem depresyjnym.

2. 2 lata. Tabela częstotliwość→wiek: 125 Hz = in utero/narodziny, 250 Hz = 1 rok, 500 Hz = 2 lata, 750 Hz = 3 lata, 1 000 Hz = 4 lata, 1 500 Hz = 5 lat.

3. Nadmiar energii w strefie języka (1 000–3 000 Hz) — często związany z powstrzymywaną agresywnością werbalną. Jeśli KK powyżej KP: podmiot nie zdaje sobie z tego sprawy (kompensacja zewnętrzna).

4. Fałsz. Jest odwrotnie: KP harmonijna = ukojenie zewnętrzne; KK dysharmonijna = napięcia wewnętrzne niewyrażone (spokój na pozór, napięcie wewnątrz).

5. 1 000 Hz. Poniżej: dziedzina przedsionkowa (ciało, ruch). Powyżej: dziedzina ślimakowa (język, komunikacja).